Preventie begint bij luisteren.

Op 10 februari mocht ik weer een gastles over vapen geven aan een tweede klas van het praktijkonderwijs van scholengemeenschap Pantarijn in Wageningen. Extra bijzonder: 52 jaar geleden deed ik op het Wagenings Lyceum (toenmalige naam) zelf eindexamen. Toen bestond vapen nog niet. Nu is het voor veel jongeren dagelijkse realiteit — en verslavend.

Wat mij raakte, was de enorme betrokkenheid en openheid van de leerlingen. Ze stelden scherpe vragen en vulden mijn verhaal aan met kennis uit hun eigen leefwereld. Toen ik vertelde over de smartvape — wel de “atoombom onder de vapes” genoemd omdat appen, gamen en nicotineverslaving samenkomen — merkte een meisje op dat er inmiddels zelfs smartphonehoesjes met een inhalatietuitje bestaan. Een hoesje waarmee je kunt vapen, terwijl je met je smartphone bezig bent. Appen, gamen en nicotinegebruik worden zo één handeling, één gewoonte, één verslaving. Wat ooit een gadget leek, is nu een doelbewust ontworpen product dat inspeelt op kwetsbaarheid — vooral bij jongeren. Als dit innovatie heet, dan lopen wetgeving en bescherming van jeugd pijnlijk achter de feiten aan.
In het licht van het Nationaal Preventieakkoord is dit hét moment om in te grijpen. Preventie is niet alleen voorlichting, maar ook grenzen stellen aan dit soort opdringerige producten. Het was een confronterende én hoopvolle ervaring. Deze jongeren zijn geen passieve gebruikers; ze leven in een wereld waarin verslaving steeds slimmer en normaler wordt verpakt. Juist daarom is het gesprek met hen zo belangrijk. Want luisteren, kritische vragen en bewustwording — dáár begint preventie.

Dank aan de leerlingen en de school voor deze open en leerzame ontmoeting.

Samen op naar een Rookvrije Generatie!

Op 3 juli 2025 heeft Marjolein Drent namens de ild care foundation bijgedragen aan het initiatief ‘Arts in de klas’. Hierbij worden scholen die een gastles hebben aangevraagd voor hun leerlingen gekoppeld aan een arts. In dit geval kwam het verzoek van het VMBO ‘het Perron’ in Veenendaal. Op donderdag 3 juli heeft zij les gegeven aan vier groepen verdeeld over twee uur les. Wat een uitdaging én wat een mooie ervaring! We spraken over schadelijke stoffen, verslaving, wat dat met je lichaam doet én dat het nooit te laat is om te stoppen. De leerlingen hadden scherpe vragen. Zoals: “Wat is er zo slecht aan vapen met een smaakje?” Gek eigenlijk… vapes met smaakjes zijn verboden, maar zonder smaakje niet. Alsof die minder schadelijk zijn. Natuurlijk niet! Verbied álle vapes. Een andere vraag: “Mag je onder de 16 vapen als je ouders het goed vinden?” Helaas stimuleren sommige ouders het zelfs – ze geven hun kinderen vapes en doen zelf vrolijk mee. Zo wordt stoppen wel héél lastig. De grootste schok? De smartvape: een vape waarmee je kunt gamen, appen én vapen. Sommige spellen laten je pas naar een hoger ‘level’ komen als je een trekje neemt (!). Niet voor niets ‘de atoombom onder de vapes’. Onvoorstelbaar. Kortom: er is nog zóveel werk te doen.