Uniek moment in de academische geschiedenis Universiteit Maastricht

Op 22 november 2007 verdedigde dr. C.F.M. (Kitty) Linssen†, microbioloog in het azM, met succes haar proefschrift getiteld ‘Diagnostic value of bronchoalveolar lavage in infectious disorders’. Haar promotie vormde niet alleen een wetenschappelijk hoogtepunt, maar markeerde ook een historisch moment.
Voor het eerst werd aan de Universiteit Maastricht een promotietraject begeleid door twee vrouwelijke hoogleraren als promotor — een uitzonderlijke en symbolisch belangrijke mijlpaal. Deze unieke situatie onderstreepte de groeiende zichtbaarheid en erkenning van vrouwelijk leiderschap binnen de academische wereld, en werd tijdens de ceremonie nadrukkelijk benoemd door de pro-rector.
-foto-
De promotie stond onder begeleiding van Cathrien A. Bruggeman, hoogleraar medische microbiologie en virologie, en Marjolein Drent, hoogleraar longziekten — beiden toonaangevende experts binnen hun vakgebied. Hun gezamenlijke promotorschap gaf deze gebeurtenis niet alleen wetenschappelijke diepgang, maar ook een blijvende historische betekenis.

Een inspirerend voorbeeld van wetenschappelijke excellentie én van vooruitgang in academisch leiderschap.

Twintig-jarig jubileum ild care foundation

Twintig jaar geleden, op 18 april 2006, werd de ild care foundation opgericht — in een tijd waarin er nog weinig aandacht was voor interstitiële longaandoeningen (ild), een verzamelnaam voor meer dan 150 vaak ernstige, zeldzame en nog onvoldoende bekende longaandoeningen, met een grote impact op het dagelijks leven.

In de afgelopen twintig jaar is er veel veranderd. Niet alleen in de wetenschap, maar ook in bewustwording, samenwerking en zorg voor mensen met zeldzame longziekten.

Wat begon als een missie om aandacht te vragen, groeide uit tot een platform voor kennisdeling, ontmoeting en samenwerking. Met voorlichting, masterclasses, symposia, het tijdschrift ild care today en de podcast Adembenemende gesprekken hebben we ild stap voor stap meer zichtbaar gemaakt. Samen met betrokken collega’s en patiëntenorganisaties, nationaal én internationaal.

Jan Terlouw† schreef in een editorial van ild care today: “In veel talen is er klankverwantschap tussen de woorden wind, lucht, adem, ziel, mens. De verbondenheid tussen het spirituele en het lichamelijke, het leven. Het genezen van longen is een verademing voor het lichaam, maar ook voor de geest.”

Dankzij de inzet van vele bevlogen collega’s, onderzoekers en patiëntenorganisaties is er veel bereikt in kennis, zorg en bewustwording.
Nederland staat inmiddels internationaal sterk, met toonaangevende expertisecentra en vooruitstrevend onderzoek op het gebied van ild. Misschien komen we zelfs dichter bij het moment waarop onze missie bijna overbodig wordt — en dat zou het mooiste resultaat zijn.

Dank aan iedereen die hieraan heeft bijgedragen, in het bijzonder het bestuur, de raad van toezicht, onze adviseurs en onze trouwe vrijwilliger.

Bekijk ook de video van het 10-jarig jubileum: LINK

Adembenemende herinneringen – Verhalen uit de praktijk

In deze nieuwe rubriek neemt Marjolein Drent u mee naar verhalen uit haar werkzame leven als arts.

Neem bijvoorbeeld een nachtdienst, ruim 35 jaar geleden. Een patiënt, ondraaglijk lijden… en een vraag die alles veranderde. Haar laatste wens? Boerenkool met worst en een glas rode wijn. Soms kan een gerecht of geur een herinnering dragen die je nooit meer loslaat.

Lees het volledige verhaal en meerdere ‘Adembenemende herinneringen’…LINK

Vitamine K: waarom deze vergeten vitamine meer aandacht verdient

Vitamin K: a potential missing link in critical illness–a scoping review

Vitamine K is essentieel voor bloedstolling, het ondersteunen van botgezondheid en cardiovasculaire functies, en anti-oxidatieve processen. Een tekort aan vitamine K heeft een aanzienlijke impact op herstel van IC-patiënten. Lage vitamine K-spiegels verminderen de bloedstolling en verhogen het risico op ongecontroleerde bloedingen, wat cruciaal kan zijn voor het herstel van de patiënt. Daarnaast is er een verhoogd risico op microbloedingen in de longen, wat kan leiden tot diffuse alveolaire bloeding, een potentiële trigger voor de ontwikkeling van longfibrose door het veroorzaken van oxidatieve stress. Dit review in Critical Care biedt voor het eerst een uitgebreide kijk op het complexe metabolisme van vitamine K, de gevolgen van vitamine K-tekort en geeft richting aan klinische diagnose en behandeling bij IC-patiënten. Ook wordt de noodzaak van geïndividualiseerde voedingsstrategieën en verdere studie naar optimale doseringen en toedieningsmethoden benadrukt.

Belangrijkste bevindingen:
·     IC-patiënten lopen risico op vitamine K-tekort door factoren zoals ondervoeding, slechte opname en verhoogde fysiologische behoeften.
·     Suppletie kan de vitamine K-status verbeteren, maar normalisatie blijft een uitdaging.
·     Vitamine K-tekort correleert met langere IC-verblijven, mechanische ventilatie en verhoogde mortaliteit.

Artikel in Critical Care: Paulus MC, Drent M, Kouw I, Balvers M, Bast A, van Zanten ARH. Vitamin K: a potential missing link in critical illness. A scoping review. Crit Care 2024; 28:212. doi.org/10.1186/s13054-024-05001-2.

Er is ook een verhaal in het Nederlands verschenen over vitamine K.
Lees het volledige artikel getiteld: ‘Vitamine K: miskend in de klinische praktijk. Waarom deze vergeten vitamine meer aandacht verdient’, verschenen in maart in het tijdschrift PIL, door prof. (em) dr. Marjolein Drent, prof. (em) dr. Aalt Bast, drs. Michelle Paulus en prof. dr. Arthur van Zanten: LINK

 

Figuur 1: De functies van vitamine K in het lichaam en de gevolgen van vitamine K tekort voor de longen

Goede begeleiding maakt het verschil bij zuurstof­therapie

Op verzoek van de Longfibrosepatiëntenvereniging hebben ILD-verpleegkundigen van ILD-expertisecentra, in samenwerking met de ild care foundation en Westfalen Medical B.V, een online enquête gedaan onder Nederlandse patiënten met longfibrose. Doel was om inzicht te krijgen in hun ervaringen met zuurstoftherapie, de verstrekte informatie, de levering en mogelijke bijwerkingen. De ervaringen van patiënten worden steeds meer onderdeel van behandeltrajecten en patiënten denken ook vaker mee over onderzoeksvragen.

“Het moment dat ik zuurstof kreeg, voelde alsof mijn ziekte ineens zichtbaar werd.”

Voor veel mensen met longfibrose is starten met zuurstoftherapie niet alleen een medische stap. Het voelt als een kantelpunt. In ons onderzoek onder meer dan 300 patiënten gaf 80% aan baat te hebben bij zuurstoftherapie. Tegelijkertijd ervaren veel mensen het begin als emotioneel zwaar. Schaamte, onzekerheid en het gevoel dat de ziekte een nieuwe fase ingaat spelen regelmatig een rol. Juist daarom maakt goede begeleiding zo’n groot verschil.
Longverpleegkundigen spelen hierin een sleutelrol: niet alleen door uitleg te geven over het gebruik van zuurstof, maar vooral door te luisteren, verwachtingen te bespreken en praktische problemen samen op te lossen. Wanneer begeleiding proactief en patiëntgericht is, kan zuurstoftherapie veranderen van een confronterende stap naar een hulpmiddel dat mensen helpt hun dagelijks leven weer iets ruimer te maken. Het belang hiervan wordt mooi beschreven in het interview met Kees Vermeer van DOQ. LINK

Schimmel is géén onschuldige overlast

Schimmel in woningen is géén onschuldige overlast.

Uit een lezersonderzoek van journaliste Saskia van den Berg-Hameeteman in het Eilanden-Nieuws blijkt dat schimmel in sociale huurwoningen een wijdverbreid en hardnekkig probleem is. Volgens bewoners wordt het nog te vaak gebagatelliseerd door verantwoordelijke instanties. Zowel deskundigen als ervaringsdeskundigen roepen daarom op tot erkenning en een serieuze aanpak.

Het gaat om wat mensen – dagelijks – inademen. Schimmel draagt bij aan luchtwegklachten, vermoeidheid, ziekteverzuim en stijgende zorgkosten. Dit raakt niet alleen bewoners, maar ook werkgevers, zorgverleners en de samenleving als geheel.

Voorkomen is beter dan genezen. Maar rekenen we wel goed?
Bij renovatie en preventie kijken we nog te vaak alleen naar de kosten. Waarom niet naar de opbrengsten?

✔ Minder zorgkosten
✔ Minder ziekteverzuim
✔ Lagere energielasten
✔ Betere kwaliteit van leven
✔ Duurzamere en toekomstbestendige woningen

Investeren in gezonde woningen is geen kostenpost. Het is slimme preventie én economische logica.

Dit onderwerp verdient een plek in het Preventieakkoord.
En het is een duidelijke opdracht aan de nieuwe minister van Volkshuisvesting: focus niet alleen op méér bouwen, maar verbeter structureel de bestaande woningvoorraad.

Gezondheid begint thuis.

Wie zet dit hoger op de politieke agenda?

Lees meer: Artikelen in Eilanden Nieuws

CME-Online nascholing: ‘Sarcoïdose: een klinische uitdaging’

‘Sarcoïdose een klinische uitdaging.’

Nascholing huisartsen: online e-learning module 

In 2023 is een e-learning module gemaakt in samenwerking met CME-online, de officiële nascholing van het NTVG voor huidartsen.

Eind 2025 is hiervan een update verschenen. Gemiddeld zal een huisarts in de hele loopbaan weinig sarcoïdosepatiënten zien. Voor de huisarts begint de diagnose bij het eraan denken tijdens de eerste presentatie: goed luisteren, de patiënt serieus nemen, een uitvoerige anamnese en bij een niet-pluisgevoel verwijzen naar de longarts of andere orgaanspecialist. Na succesvolle voltooiing van de cursus worden twee accreditatiepunten toegekend. Naast de leden van CME-online worden ook andere belangstellenden, zoals apothekers, fysiotherapeuten, keuringsartsen, artsen i.o., medisch studenten, en verpleegkundigen in de gelegenheid gesteld de cursus te volgen.

De ild care foundation verstrekt op aanvraag gratis codes met als doel zoveel mogelijk belangstellenden de cursus te laten volgen om zo meer bekendheid en begrip voor sarcoïdose te creëren. Via info@ildcare.nl kunt u onder vermelding van uw naam, beroep en emailadres een gratis code aanvragen. NB De codes zijn geldig tot 31 oktober 2026.

Zie voor meer info: LINK

 

Luistertip: Podcast ‘Adembenemende gesprekken’

Hier vindt u afleveringen van de podcastserie ‘Adembenemende gesprekken…’, van de ild care foundation.  Marjolein Drent, emeritus-hoogleraar longziekten, gaat in gesprek met inspirerende mensen die unieke ervaringen of bijzondere verhalen delen. Samen verkennen ze thema’s rond zorg, chronische ziekten, behandelingen en hoe ga je daar mee om. Het motto is: ‘Je bent meer dan je ziekte!’ Laat je inspireren door hoopvolle inzichten en persoonlijke kracht, en ontdek hoe kleine stappen een wereld van verschil kunnen maken.

De tune van de podcast ‘Adembenemende gesprekken …’ bestaat uit fragmenten van het nummer ‘Inspiratie’ uit de musical Joe, speciaal voor de ild care foundation gezongen door Brigitte Heitzer. Met toestemming van Joop en Janine van den Ende! Het hele lied is te beluisteren via deze link:  ‘Inspiratie’ by Brigitte Heitzer on behalf of the ild care foundation.

Aflevering 4
De verrijking van loslaten – van levenshaast naar levenskrachtIn deze aflevering van de podcast ‘Adembenemende gesprekken’ gaat Marjolein Drent in gesprek met Monique van Bekkum. Ze verkennen samen hoe ziekte een kantelpunt kan worden: van leven op de automatische piloot naar bewust kiezen voor wat écht belangrijk is. Niet egoïstisch, maar juist ruimte gevend — voor jezelf én voor anderen. De kern: ‘je bent meer dan je ziekte, en door voor jezelf te kiezen ontstaat levenskracht’. Er is ruimte voor de luisteraar om eigen keuzes te heroverwegen en milder naar zichzelf te kijken.

Beluister aflevering 4: LINK

Aflevering 3
Wat als ademen niet meer vanzelfsprekend is? ‘Kijk naar wat er wél kan!’
In deze aflevering gaat Marjolein Drent in gesprek met Carla Bevers, bij wie – net als bij haar moeder en zus – op jonge leeftijd een erfelijke vorm van longfibrose werd vastgesteld. Carla vertelt openhartig over de lange weg naar de diagnose, het intensieve traject richting longtransplantatie, en hoe zij én haar zus Ellen – met slechts vier weken verschil – een tweede kans kregen. Het is een openhartig gesprek over hoop, afscheid, moederschap, kwetsbaarheid, herstel en de onvoorwaardelijke band tussen zussen. Ook deelt Carla haar diepe dankbaarheid aan haar donor en doet ze een oproep: maak een bewuste keuze, donor ja of nee.

Beluister de aflevering: LINK

Bekijk de film ‘Tien jaar nieuw leven’ met Carla en Ellen: LINK
Lees ook het artikel uit de ild care today, oktober 2016: LINK

Aflevering 2
Waarom wordt de één ziek en de ander niet?
In deze boeiende aflevering gaat Marjolein Drent in gesprek met Aalt Bast, emeritus hoogleraar Farmacologie en Toxicologie, beiden verbonden aan de Universiteit Maastricht. Zij buigen zich over intrigerende vragen aangaande gezondheid en ziekte. Duco Deenstralongarts is de mediator in deze aflevering.
Waarom wordt de één wél ziek na blootstelling aan schadelijke stoffen en de ander niet? Hoe komt het dat geneesmiddelen bij sommige mensen uitstekend werken, terwijl ze bij anderen nauwelijks effect hebben of juist schade veroorzaken? En wat is de invloed van voeding op het beloop van bepaalde aandoeningen? Een verhelderend gesprek over de wisselwerking tussen aanleg, omgeving, medicijnen en levensstijl. Verwacht verrassende inzichten, praktische voorbeelden en een kritische blik op de rol van voeding en farmacologie in de moderne geneeskunde.

Luister mee naar een fascinerende ontmoeting tussen wetenschap en praktijk – adembenemend actueel en relevant: LINK

Aflevering 1
“Je bent meer dan je ziekte!”
We zijn begonnen met een drieluik, die nu ook in zijn geheel te beluisteren is. (zie link onderaan) In deze eerste driedelige serie spreekt Marjolein Drent met Lenneke Vente, bekend van Pillen & Prosecco (www.pillenenprosecco.nl) en het boek ‘Lichter leven met een chronische ziekte’. Samen verkennen ze hoe een chronische ziekte je leven en identiteit beïnvloedt.

  

Lenneke vertelt hoe ze zichzelf opnieuw heeft ontmoet, en hoe ze haar diagnose heeft omgezet naar een leven vol veerkracht, vertrouwen en innerlijke rust. Een krachtige, inspirerende reis naar een lichter leven met een chronische ziekte, voor mensen met chronische klachten, naasten, en zorgverleners. Luister mee en ontdek hoe kleine stappen grote impact kunnen hebben. We wensen u veel luisterplezier!

Naar de Podcastserie ‘Adembenemende gesprekken…’: LINK

Podcast met Lenneke Vente: “Je bent meer dan je ziekte!”: LINK

Arts in de klas. Wat een geweldig initiatief!

Preventie begint bij luisteren.

Op 10 februari mocht ik weer een gastles over vapen geven aan een tweede klas van het praktijkonderwijs van scholengemeenschap Pantarijn in Wageningen. Extra bijzonder: 52 jaar geleden deed ik op het Wagenings Lyceum (toenmalige naam) zelf eindexamen. Toen bestond vapen nog niet. Nu is het voor veel jongeren dagelijkse realiteit — en verslavend.

Wat mij raakte, was de enorme betrokkenheid en openheid van de leerlingen. Ze stelden scherpe vragen en vulden mijn verhaal aan met kennis uit hun eigen leefwereld. Toen ik vertelde over de smartvape — wel de “atoombom onder de vapes” genoemd omdat appen, gamen en nicotineverslaving samenkomen — merkte een meisje op dat er inmiddels zelfs smartphonehoesjes met een inhalatietuitje bestaan. Een hoesje waarmee je kunt vapen, terwijl je met je smartphone bezig bent. Appen, gamen en nicotinegebruik worden zo één handeling, één gewoonte, één verslaving. Wat ooit een gadget leek, is nu een doelbewust ontworpen product dat inspeelt op kwetsbaarheid — vooral bij jongeren. Als dit innovatie heet, dan lopen wetgeving en bescherming van jeugd pijnlijk achter de feiten aan.
In het licht van het Nationaal Preventieakkoord is dit hét moment om in te grijpen. Preventie is niet alleen voorlichting, maar ook grenzen stellen aan dit soort opdringerige producten. Het was een confronterende én hoopvolle ervaring. Deze jongeren zijn geen passieve gebruikers; ze leven in een wereld waarin verslaving steeds slimmer en normaler wordt verpakt. Juist daarom is het gesprek met hen zo belangrijk. Want luisteren, kritische vragen en bewustwording — dáár begint preventie.

Dank aan de leerlingen en de school voor deze open en leerzame ontmoeting.

Samen op naar een Rookvrije Generatie!

Op 3 juli 2025 heeft Marjolein Drent namens de ild care foundation bijgedragen aan het initiatief ‘Arts in de klas’. Hierbij worden scholen die een gastles hebben aangevraagd voor hun leerlingen gekoppeld aan een arts. In dit geval kwam het verzoek van het VMBO ‘het Perron’ in Veenendaal. Op donderdag 3 juli heeft zij les gegeven aan vier groepen verdeeld over twee uur les. Wat een uitdaging én wat een mooie ervaring! We spraken over schadelijke stoffen, verslaving, wat dat met je lichaam doet én dat het nooit te laat is om te stoppen. De leerlingen hadden scherpe vragen. Zoals: “Wat is er zo slecht aan vapen met een smaakje?” Gek eigenlijk… vapes met smaakjes zijn verboden, maar zonder smaakje niet. Alsof die minder schadelijk zijn. Natuurlijk niet! Verbied álle vapes. Een andere vraag: “Mag je onder de 16 vapen als je ouders het goed vinden?” Helaas stimuleren sommige ouders het zelfs – ze geven hun kinderen vapes en doen zelf vrolijk mee. Zo wordt stoppen wel héél lastig. De grootste schok? De smartvape: een vape waarmee je kunt gamen, appen én vapen. Sommige spellen laten je pas naar een hoger ‘level’ komen als je een trekje neemt (!). Niet voor niets ‘de atoombom onder de vapes’. Onvoorstelbaar. Kortom: er is nog zóveel werk te doen.

  

Roken én vapen schaden niet alleen je longen, maar ook je ogen

Tijdens Stoptober, de maand waarin duizenden Nederlanders proberen te stoppen met roken, wijzen onderzoekers op een minder bekend risico van nicotinegebruik: schade aan het oog. Onderzoek toont overtuigend aan dat nicotinegebruik – zowel via sigaretten als e-sigaretten – het risico op oogontstekingen (uveïtis) bijna verdubbelt. Bovendien is het verloop bij rokers ernstiger en reageren de ontstekingen minder goed op behandeling.
Een nieuwe meta-analyse, uitgevoerd door onderzoekers van de Universitaire Oogkliniek MUMC+, het ILD Expertisecentrum van het St. Antonius Ziekenhuis in Nieuwegein en de Kliniek voor Arbeids- en Milieugeneeskunde van het Universitair Ziekenhuis Leuven, toont aan dat rokers bijna twee keer zoveel kans hebben op het ontwikkelen van een ernstige oogontsteking – uveïtis – die zelfs tot blijvend gezichtsverlies kan leiden. “Dit onderzoek laat zien dat nicotinegebruik – ook via e-sigaretten – een belangrijke en beïnvloedbare risicofactor is voor uveïtis,” aldus de onderzoekers. De bevindingen onderstrepen dat stoppen met roken en vapen niet alleen de longen en het hart beschermt, maar ook het gezichtsvermogen kan redden. “We weten al lang dat roken slecht is voor hart en longen, maar onze studie laat zien dat het oog minstens zo kwetsbaar is,” aldus de hoofdonderzoeker, oogarts Sanela Kuč.

“Voor oogartsen is het essentieel om het rook- en vape-gedrag van hun patiënten te kennen en actief te adviseren te stoppen.”
“Roken en vapen hebben een veel bredere impact dan vaak wordt gedacht. Ze tasten niet alleen de longen aan, maar ook onze ogen, bloedvaten en ons herstelvermogen,” benadrukken de onderzoekers van de studie.

“Wie stopt met roken en vapen, beschermt dus
niet alleen zijn longen maar ook zijn gezichtsvermogen – én vergroot de kans op succesvolle behandeling.”
De onderzoekers roepen oogartsen, huisartsen en andere zorgverleners op om systematisch te vragen naar rook- en vapegewoonten bij patiënten met oogklachten. Stoptober biedt volgens hen een uitgelezen moment om het gesprek over stoppen met nicotinegebruik aan te gaan – niet alleen voor de longen, maar ook om het gezichtsvermogen te beschermen. Deze nieuwe inzichten zijn letterlijk én figuurlijk een eyeopener.

Feiten in het kort

  • Nicotinegebruik veroorzaakt ook oxidatieve stress en ontstekingsactivatie in het oog.
  • Rokers hebben bijna 2× meer kans op uveïtis dan niet-rokers.
  • E-sigaretgebruikers hebben een 2,5× hoger risico op deze oogontsteking.
  • Stoppen met roken en vapen beschermt het gezichtsvermogen en verbetert behandelresultaten.

Bron:
Kuč S, Drent M, Erckens R, Ronsmans S, Wijnen P, Gijs M, Webers CAB.
Smoking and Risk of Uveitis: A Systematic Review and Meta-analysis. 2025: LINK

Zie ook krantenartikel in De Limburger van 24 oktober 2025: LINK

STYLE SWITCHER

Header Style

Accent Color